Gerrit van Bergeijk

Training en coaching

Basisbehoeften 

Vanuit de psychologie is er een goed fundament  om  richting te geven aan de veranderingen in zorg en welzijn.  Het is nuttig dat cliënten, professionals en beleidsmakers daar kennis van hebben. Hierdoor vergroten we de kans dat de aanpak goed werkt en aansluit bij hoe mensen zich ontwikkelen.

De Zelf Determinatie Theorie (ZDT van Decy & Ryan)

Gaat over wanneer mensen goed functioneren en zich ontwikkelen. Dat is  wanneer je autonomie ervaart, je competent  voelt en  verbonden bent met anderen. In (ZDT) spreekt men van drie basisbehoeften voor ieder mens. 

  • Autonomie: 
Als je psychologische vrijheid ervaart en keuze hebt. Je eigen doelen kunt stellen, er aandacht is voor wat je belangrijk vindt. Kortom als je kun zijn wie je bent en als zodanig aanvaard wordt.

Het is een misverstand dat je dan altijd zelfstandig, zelfredzaam of onafhankelijk bent. Ook niet dat je altijd kunt doen wat je wilt. Autonomie ervaar je  binnen een kader.

  • Competentie:  

Ervaar je als je iets met succes kunt uitvoeren, of weet dat je het  kunt leren. Je ervaart effectiviteit. Het betekent ook dat je een structuur herkent of leert herkennen.

Kortom als je dingen kunt doen waar je toe instaat bent of merkt die te kunnen leren.    

  • Sociale verbondenheid

Je merkt dat je iets voor anderen betekent en anderen betekenen iets voor jou. Er is een warme en hechte band met anderen. Verbondenheid heeft betrekking op diepgang en intimiteit, maar ook op kameraadschap sociaal netwerk.

Vervullen van de basisbehoeften stimuleert goed functioneren, groei en draagt bij aan psychische gezondheid.  Dit geldt zowel voor gezonde mensen als voor mensen met een aandoening of een kwetsbaarheid. 

Motivatie

In de ZDT gaat het ook over wanneer mensen gemotiveerd zijn. De kwaliteit van de motivatie blijkt het grootst als men de basisbehoeften kan vervullen.  Men spreek dan over autonome motivatie. Dan doe je wat je interessant en belangrijk vindt. Dat kost weinig energie en dan voel je je goed.

Als je dingen doet onder dwang of druk, voor je prestige of primair voor een beloning, dan spreekt men over gecontroleerde motivatie. Dat kost veel energie dan voel je je niet goed.

Ondersteunen, frustreren of ondermijnen

Als je zorg of ondersteuning organiseert, aanbiedt of beleid ontwikkelt, is het essentieel je te realiseren hoe en in welke mate je de basisbehoeften van cliënten ondersteunt. Dan lever je goede zorg. Dan raken mensen gemotiveerd.

Het is ook van belang je af te vragen hoe en in welke mate de behoeften (onbedoeld) gefrustreerd of zelfs ondermijnd worden. Dan spreek je over minder goede, of zelfs slechte zorg. Ook al heb je alle lijstjes afgevinkt en het protocol doorlopen.

 Kennis en contact

Over hoe dit in de praktijk werkt zijn twee dingen nodig:

  • Enige kennis over het belang van de menselijke basisbehoeften
  • Contact met cliënten om te weten wat ze op deze terreinen ervaren.

Om deze redenen werk ik graag samen met cliënten en hun organisaties. Anders lukt het niet.